Đục thủy tinh thể là một trong những nguyên nhân phổ biến gây suy giảm thị lực, đặc biệt ở người lớn tuổi. Tình trạng này khiến mắt nhìn mờ, hình ảnh thiếu rõ nét, dễ chói khi gặp ánh sáng mạnh và có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Khi bệnh tiến triển, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật Phaco để loại bỏ thủy tinh thể bị đục và thay bằng kính nội nhãn phù hợp.
Vậy đục thủy tinh thể có dấu hiệu gì, khi nào cần mổ Phaco và nên chọn kính nội nhãn đơn tiêu, đa tiêu hay EDOF? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng này, quy trình thăm khám trước phẫu thuật và những yếu tố cần cân nhắc khi lựa chọn kính.
1. Thủy tinh thể là gì? Vì sao bị đục?
Thủy tinh thể là một cấu trúc trong suốt nằm bên trong mắt, có vai trò hội tụ ánh sáng lên võng mạc để tạo thành hình ảnh rõ nét. Khi thủy tinh thể mất dần độ trong suốt, ánh sáng đi vào mắt bị cản trở hoặc tán xạ, khiến thị lực suy giảm. Tình trạng này được gọi là đục thủy tinh thể.
Những nguyên nhân thường gặp
Lão hóa: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Theo tuổi tác, các protein trong thủy tinh thể dần biến đổi, khiến cấu trúc mất đi độ trong suốt tự nhiên. Bệnh thường tiến triển từ từ và có thể xuất hiện ở cả hai mắt, nhưng mức độ đục không nhất thiết giống nhau.
Bệnh tiểu đường: Người mắc đái tháo đường có nguy cơ xuất hiện đục thủy tinh thể sớm hơn do những thay đổi về chuyển hóa trong thủy tinh thể. Kiểm soát đường huyết tốt và khám mắt định kỳ giúp phát hiện các bất thường kịp thời.
Chấn thương mắt: Va đập, vật sắc nhọn hoặc các tổn thương khác tại mắt có thể làm thủy tinh thể bị đục. Tình trạng này đôi khi xuất hiện ngay sau chấn thương hoặc tiến triển sau một khoảng thời gian.
Ngoài ra, sử dụng corticosteroid kéo dài, tiền sử viêm mắt, phẫu thuật mắt và một số yếu tố bẩm sinh cũng có thể liên quan đến bệnh.
Đục thủy tinh thể không phải lúc nào cũng cần phẫu thuật ngay khi được phát hiện. Bác sĩ sẽ đánh giá mức độ đục, thị lực và ảnh hưởng của bệnh đến sinh hoạt để tư vấn hướng xử trí phù hợp.
Khám mắt tại Phòng khám 490
2. Dấu hiệu sớm của đục thủy tinh thể
Đục thủy tinh thể thường tiến triển chậm nên người bệnh có thể không nhận ra những thay đổi ban đầu. Việc chú ý đến các dấu hiệu dưới đây giúp bạn chủ động đi khám mắt khi cần thiết.
Nhìn mờ như có màn sương: Hình ảnh trước mắt trở nên nhòe, thiếu sắc nét dù đã đeo kính. Người bệnh có thể cảm thấy như đang nhìn qua một lớp kính mờ hoặc tấm màn mỏng.
Nhạy cảm với ánh sáng, dễ bị chói: Ánh đèn xe vào ban đêm, ánh nắng mạnh hoặc đèn chiếu trực tiếp có thể gây khó chịu. Một số người gặp khó khăn khi lái xe vào buổi tối do hiện tượng chói sáng và giảm tương phản.
Thường xuyên thay đổi độ kính: Độ cận, viễn hoặc loạn thị có thể thay đổi theo diễn tiến của bệnh. Một số trường hợp nhận thấy nhìn gần rõ hơn trong thời gian ngắn nhưng nhìn xa lại kém đi. Đây không phải dấu hiệu đặc hiệu, vì thay đổi khúc xạ còn có thể do nhiều nguyên nhân khác.
Màu sắc kém tươi sáng: Màu trắng có thể trông ngả vàng, hình ảnh thiếu độ tương phản và khó phân biệt chi tiết, nhất là trong điều kiện ánh sáng yếu.
Khó thực hiện các hoạt động thường ngày: Đọc sách, xem điện thoại, nhận diện khuôn mặt, đi cầu thang hoặc làm việc cần độ chính xác cao trở nên khó khăn hơn.
Các triệu chứng trên không đủ để tự xác định bệnh. Nếu thị lực giảm đột ngột, mắt đau dữ dội, đỏ mắt hoặc xuất hiện chớp sáng, nhiều đốm đen mới hay cảm giác màn che trước mắt, bạn cần được khám mắt khẩn cấp vì đây có thể là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng khác.
3. Khi nào bác sĩ chỉ định mổ Phaco?
Phaco là phương pháp phẫu thuật đục thủy tinh thể sử dụng năng lượng siêu âm để tán nhuyễn thủy tinh thể bị đục, sau đó hút bỏ và đặt kính nội nhãn nhân tạo vào mắt.
Phương pháp này thường được thực hiện qua đường mổ nhỏ, giúp hạn chế tổn thương mô và hỗ trợ phục hồi thị lực sau phẫu thuật. Tuy nhiên, kết quả thực tế phụ thuộc vào tình trạng mắt, bệnh lý đi kèm, kỹ thuật phẫu thuật và việc chăm sóc hậu phẫu.
Những trường hợp có thể được cân nhắc mổ Phaco
- Thị lực giảm ảnh hưởng đáng kể đến việc đọc sách, đi lại, làm việc hoặc sinh hoạt hằng ngày.
- Tình trạng chói sáng, giảm tương phản gây khó khăn khi lái xe hoặc thực hiện các hoạt động cần quan sát rõ.
- Kính thuốc không còn giúp cải thiện thị lực ở mức đáp ứng nhu cầu của người bệnh.
- Đục thủy tinh thể gây cản trở việc thăm khám hoặc điều trị một số bệnh lý khác ở mắt, theo đánh giá của bác sĩ.
Không phải cứ đục thủy tinh thể là phải mổ ngay. Nếu bệnh còn nhẹ và chưa ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, bác sĩ có thể theo dõi định kỳ, điều chỉnh kính hoặc tư vấn các biện pháp hỗ trợ phù hợp.
Ngược lại, không nên trì hoãn phẫu thuật quá lâu khi bệnh đã tiến triển và gây suy giảm thị lực đáng kể. Thủy tinh thể quá đục có thể khiến phẫu thuật trở nên phức tạp hơn trong một số trường hợp.
Giá phẫu thuật Phaco phụ thuộc vào những yếu tố nào?
Giá phẫu thuật Phaco có thể khác nhau tùy cơ sở y tế, loại kính nội nhãn, tình trạng mắt, các xét nghiệm cần thiết và dịch vụ đi kèm. Kính đơn tiêu thường có chi phí thấp hơn một số dòng kính cao cấp như EDOF hoặc kính đa tiêu.
Để biết mức chi phí phù hợp, người bệnh nên khám trực tiếp và trao đổi rõ với cơ sở y tế về loại kính, các khoản đã bao gồm trong gói phẫu thuật và chi phí có thể phát sinh. Không nên chọn phương án chỉ dựa trên giá thấp nhất mà bỏ qua mức độ phù hợp với tình trạng mắt.
Xem thêm: Bác sĩ Nguyễn Quốc Toản – Hơn 30 năm chuyên khoa Mắt, trên 100.000 ca Phaco
4. Kính nội nhãn đơn tiêu, EDOF, đa tiêu và kính điều chỉnh loạn thị khác nhau thế nào?
Sau khi loại bỏ thủy tinh thể bị đục, bác sĩ sẽ đặt kính nội nhãn (IOL) để thay thế chức năng hội tụ ánh sáng của thủy tinh thể tự nhiên. Việc lựa chọn kính cần dựa trên nhu cầu nhìn xa, nhìn gần, công việc, thói quen sinh hoạt và đặc điểm giải phẫu mắt.
Kính nội nhãn đơn tiêu
Kính đơn tiêu được thiết kế để tập trung vào một khoảng cách chính, thường là nhìn xa. Người bệnh có thể cần đeo kính khi đọc sách hoặc sử dụng điện thoại sau phẫu thuật nếu chọn mục tiêu thị lực nhìn xa.
Ưu điểm của kính đơn tiêu là thiết kế quang học tương đối đơn giản, chất lượng hình ảnh tốt và thường ít gây hiện tượng quầng sáng hơn so với một số loại kính đa tiêu. Đây là lựa chọn đáng cân nhắc cho người ưu tiên chất lượng nhìn xa và muốn tối ưu chi phí.
Kính nội nhãn EDOF
EDOF là viết tắt của Extended Depth of Focus, nghĩa là kính có độ sâu tiêu cự mở rộng. Loại kính này giúp mở rộng khoảng nhìn rõ, thường hỗ trợ tốt hơn ở khoảng cách xa và trung gian, chẳng hạn khi nhìn màn hình máy tính hoặc quan sát bảng điều khiển.
Tùy thiết kế quang học, một số kính EDOF có thể gây hiện tượng quầng sáng hoặc chói ở mức độ nhất định. Người bệnh vẫn có thể cần kính đọc sách khi nhìn gần, đặc biệt với chữ nhỏ.
EDOF phù hợp để cân nhắc ở người mong muốn nhìn xa và trung gian thuận tiện hơn, nhưng cần được bác sĩ đánh giá khả năng đáp ứng nhu cầu nhìn gần.
Kính nội nhãn đa tiêu
Kính đa tiêu phân bổ ánh sáng đến nhiều tiêu điểm nhằm hỗ trợ nhìn ở các khoảng cách khác nhau, thường gồm nhìn xa và nhìn gần, một số thiết kế hỗ trợ thêm khoảng cách trung gian.
Ưu điểm là có khả năng giảm nhu cầu đeo kính trong nhiều hoạt động thường ngày. Tuy nhiên, người dùng có thể gặp quầng sáng quanh đèn, chói sáng hoặc giảm tương phản trong một số điều kiện. Hiệu quả còn phụ thuộc vào thiết kế kính và sức khỏe tổng thể của mắt.
Loại kính này cần được cân nhắc kỹ ở người có bệnh lý võng mạc, giác mạc hoặc những vấn đề khác có thể ảnh hưởng đến chất lượng thị giác.
Kính nội nhãn điều chỉnh loạn thị
Kính nội nhãn Toric được thiết kế để điều chỉnh loạn thị giác mạc khi thay thủy tinh thể. Kính có thể thuộc nhóm đơn tiêu, EDOF hoặc đa tiêu tùy sản phẩm, vì vậy Toric không hoàn toàn là một nhóm chức năng nhìn riêng biệt.
Nếu có loạn thị giác mạc đáng kể, bác sĩ có thể cân nhắc kính Toric nhằm cải thiện độ rõ của hình ảnh sau phẫu thuật. Việc lựa chọn phụ thuộc vào số đo loạn thị, trục loạn thị và các yếu tố giải phẫu của mắt.
Nên chọn loại kính nội nhãn nào? Không có loại kính tốt nhất cho tất cả mọi người. Người ưu tiên nhìn xa và chi phí hợp lý có thể cân nhắc kính đơn tiêu; người thường xuyên sử dụng máy tính có thể tìm hiểu EDOF; người muốn giảm phụ thuộc vào kính ở nhiều khoảng cách có thể cân nhắc kính đa tiêu nếu đủ điều kiện. Người có loạn thị giác mạc cần được đánh giá thêm khả năng sử dụng kính Toric.
5. Khám trước mổ Phaco tại Phòng khám 490
Khám trước phẫu thuật là bước quan trọng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng đục thủy tinh thể, xác định các bệnh lý mắt đi kèm và lựa chọn công suất kính nội nhãn phù hợp.
Tại Phòng khám 490, người bệnh có thể được tư vấn về tình trạng thị lực và các bước thăm khám cần thiết trước khi được hướng dẫn đến cơ sở phẫu thuật phù hợp theo phạm vi chuyên môn và dịch vụ thực tế của cơ sở.
Khám mắt tại phòng khám 490
Đo sinh trắc học bằng IOL Master
IOL Master là thiết bị đo sinh trắc học nhãn cầu, hỗ trợ xác định các thông số như chiều dài trục nhãn cầu và độ cong giác mạc tùy phiên bản thiết bị. Những dữ liệu này được sử dụng trong công thức tính công suất kính nội nhãn trước phẫu thuật.
Kết quả đo giúp bác sĩ lựa chọn công suất kính phù hợp hơn với mục tiêu khúc xạ của người bệnh. Độ chính xác còn phụ thuộc vào chất lượng phép đo, công thức tính và đặc điểm mắt.
Siêu âm A trong đánh giá trước phẫu thuật
Siêu âm A có thể được sử dụng để đo chiều dài trục nhãn cầu, đặc biệt khi phương pháp đo quang học gặp khó khăn do đục thủy tinh thể quá dày hoặc quá đục. Tùy tình trạng thực tế, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp đo phù hợp hoặc kết hợp nhiều phương pháp để tăng độ tin cậy.
Ngoài ra, việc khám trước mổ có thể bao gồm đo thị lực, đo nhãn áp, đánh giá giác mạc, khám đáy mắt và các xét nghiệm khác theo chỉ định. Những bước này giúp phát hiện yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả phẫu thuật.
Người bệnh nên thông báo cho bác sĩ về các bệnh lý đang mắc, thuốc đang sử dụng, tiền sử phẫu thuật mắt và nhu cầu nhìn trong công việc hằng ngày. Đây là cơ sở để xây dựng kế hoạch điều trị phù hợp.
Xem thêm: Phòng khám mắt ngoài giờ tại TP.HCM: Khám buổi tối 17h–19h ở đâu?
6. Hỏi đáp nhanh về đục thủy tinh thể và phẫu thuật Phaco
Đục thủy tinh thể có tự khỏi không?
Đục thủy tinh thể do những biến đổi cấu trúc của thủy tinh thể thường không tự hết. Thuốc nhỏ mắt hiện chưa được chứng minh có thể làm đảo ngược tình trạng đục thủy tinh thể đã hình thành. Phẫu thuật là phương pháp điều trị hiệu quả khi bệnh gây ảnh hưởng đáng kể đến thị lực và có chỉ định phù hợp.
Mổ Phaco có đau không?
Phẫu thuật thường được thực hiện với phương pháp gây tê phù hợp, nên người bệnh thường không cảm thấy đau nhiều trong quá trình thực hiện. Sau mổ, mắt có thể hơi cộm hoặc khó chịu trong thời gian ngắn. Đau nhiều, đỏ mắt tăng hoặc thị lực giảm sau phẫu thuật cần được đánh giá ngay.
Sau mổ Phaco bao lâu thì nhìn rõ?
Thời gian hồi phục khác nhau tùy từng người. Thị lực có thể cải thiện trong những ngày đầu, nhưng cần thêm thời gian để ổn định. Người bệnh phải tái khám theo lịch hẹn, sử dụng thuốc đúng hướng dẫn và tránh tự ý dụi mắt hoặc ngừng thuốc.
Mổ Phaco rồi có bị đục thủy tinh thể trở lại không?
Thủy tinh thể tự nhiên đã được thay bằng kính nội nhãn nên không bị đục trở lại theo cơ chế cũ. Tuy nhiên, một số người có thể bị đục bao sau, tức lớp màng mỏng phía sau kính nội nhãn trở nên mờ. Tình trạng này có thể được điều trị bằng laser khi có chỉ định.
Có nên chọn kính nội nhãn đa tiêu để không phải đeo kính?
Kính đa tiêu có thể giúp giảm nhu cầu đeo kính ở nhiều khoảng cách nhưng không bảo đảm mọi người đều nhìn rõ hoàn toàn mà không cần kính. Bác sĩ cần đánh giá sức khỏe mắt, nhu cầu thị giác và khả năng thích nghi trước khi tư vấn lựa chọn.
Cần chuẩn bị gì khi đi khám mắt buổi tối?
Để buổi khám diễn ra thuận lợi, bạn nên:
- Gọi đặt lịch trước để được sắp xếp giờ khám phù hợp.
- Mang theo kính đang đeo, kết quả khám mắt cũ, đơn thuốc đang dùng (nếu có).
- Có người đi cùng nếu cần nhỏ thuốc giãn đồng tử để soi đáy mắt, vì mắt sẽ mờ và chói tạm thời vài giờ, không nên tự lái xe về vào buổi tối.
Tổng kết lại, bận rộn không nên là lý do để bỏ qua sức khỏe đôi mắt. Với khung giờ khám buổi tối và bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm trực tiếp thăm khám, Phòng Khám 490 giúp bạn và người thân dễ dàng sắp xếp thời gian chăm sóc đôi mắt mà không ảnh hưởng đến công việc.
Phòng khám 490
Đặt lịch khám Mắt ngoài giờ với TS.BS Nguyễn Quốc Toản: 0903.679.864
Hoặc điền form đặt lịch trên website / nhắn MẮT qua Zalo OA Phòng Khám 490.
Bài viết mang tính thông tin, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.
